Alkolmetre İtirazı ve Ehliyet İadesinde 5 Katmanlı Savunma

Trafik kontrolü sırasında alkolmetrenin ışığı yandı ve 0.51 promil değerini gördünüz. O an hissettiğiniz çaresizliği tahmin edebiliyorum: "Sadece bir kadeh içmiştim, ehliyetim gitti mi?" Endişelenmeyin. O küçük cihazın ekranındaki rakam, mutlak bir hüküm değil, sadece çürütülebilir bir teknik veridir.

💡 Pratik Araç: İçtiğiniz alkolün tahmini promil değerini öğrenmek için Promil Hesaplama Robotu aracımızı kullanabilirsiniz. Watson formülü ile kişiselleştirilmiş hesaplama yapabilirsiniz.

Bu nedenle savunma, rastgele değil; usulden esasa doğru ilerleyen "5 Katmanlı Savunma Stratejisi" ile yapılmalıdır. Bursa İdare ve Ceza Avukatı Ersin Doğan olarak, 2025 yılı güncel Yargıtay içtihatları ışığında bu kapsamlı savunma modelini inceledim.

1. Yasal Promil Sınırları ve İdari Yaptırım

• Kanun Maddesi: 2918 Sayılı KTK Madde 48/5.
• Hususi Otomobiller: Sınır 0.50 Promil.
• Ticari ve Diğer Araçlar: Sınır 0.20 Promil.

Eğer ölçüm bu sınırların 0.01 promil bile üzerinde çıkarsa, ehliyetinize 6 ay süreyle el konulur. Ancak bu sınırın aşılıp aşılmadığına bakmadan önce, aşağıdaki 5 savunma katmanını sorgulamak gerekir.

Yasal promil sınırlarının Ceza yargılamasına etkisi

Yasal promil sınırıları dışında bir de Türk Ceza Kanununun 179. maddesinde Trafik Güvenliğini Tehlikeye Atma Suçu düzenlenmiştir.

"TCK179/1 : Kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşımının güven içinde akışını sağlamak için konulmuş her türlü işareti değiştirerek, kullanılamaz hale getirerek, konuldukları yerden kaldırarak, yanlış işaretler vererek, geçiş, varış, kalkış veya iniş yolları üzerine bir şey koyarak ya da teknik işletim sistemine müdahale ederek, başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından bir tehlikeye neden olan kişiye bir yıldan altı yıla kadar hapis cezası verilir. İlgili maddenin sınırları Türk Ceza Kanununda belirtilmemişse de Karayolları Trafik Kanununun 48/6 maddesindeki atıf gereği sürücüler hakkında trafik güvenliğini tehliye atma suçundan dolayı ceza dosyası açılır.

2. Uzman Yaklaşımı: 5 Katmanlı Savunma Stratejisi

Standart bir itiraz dilekçesi yerine, her bir aşamayı tek tek çürüten profesyonel bir kurgu başarı şansını artırır:

Katman 1: Usul ve Meşruiyet (Kalibrasyon)

Cihazın "kimliği" sorgulanır. Yargıtay 19. Ceza Dairesi içtihatlarına göre:

• Kalibrasyon Sertifikası: Cihazın geçerli bir muayene belgesi yoksa, ölçüm hukuka aykırı delildir. Bir kalibrasyon raporunda dikkat etmeniz gereken detay şudur: Cihazın marka/model bilgisi ile sertifikadaki bilgiler eşleşiyor mu ve "Geçerlilik Tarihi" olay gününü kapsıyor mu?
• Bakım Geçmişi: Sensör ömrü dolmuş cihazla yapılan ölçüm geçersizdir.

Katman 2: Uygulama Hatası ("20 Dakika Kuralı")

Bu, en sık yapılan kolluk hatasıdır.

• Ağız İçi Alkol: Sürücü durdurulmadan hemen önce sigara içmiş, ağız spreyi kullanmış veya az miktarda alkol almış olabilir. Bu maddeler ağız içinde kalıntı bırakır.
• Gözlem Süresi: Emniyet talimatnameleri ve uluslararası standartlar gereği, polisin sürücüyü üfletmeden önce en az 15-20 dakika gözlemlemesi gerekir. Sürücü araçtan iner inmez üfletilirse, cihaz kandaki alkolü değil, ağızdaki buharı ölçer ve sonuç fahiş oranda yüksek çıkar.

Katman 3: Tıbbi Yanıltıcılar (Reflü ve Diyabet)

Müvekkilin sağlık durumu, cihazı yanıltabilir ("Yalancı Pozitif").

• Reflü (GERD): Mide kapağının gevşek olması nedeniyle mide asidi ve gazının yemek borusuna kaçması, ağızda alkol buharı etkisi yaratır. Hiç alkol almamış birinde bile cihaz pozitif verebilir.
• Diyabet (Ketoasidoz): Şeker hastalarının nefesindeki aseton kokusu, bazı hassas olmayan sensörler tarafından etil alkol sanılabilir.

Katman 4: Teknik Hata Payı (Tolerans)

Elektronik cihazların mutlak doğruluğu yoktur.

• Şüpheden Sanık Yararlanır: Özellikle sınır değerlerde (Örn: 0.51 - 0.54 promil), cihazın uluslararası standartlardaki +/-%5 hata payı sürücü lehine yorumlanmalı ve ceza iptal edilmelidir.

Katman 5: Bilimsel Tutarlılık (Kan Testi)

• Widmark Formülü: Danıştay kararlarına göre; cihaz ölçümü ile hastane kan testi arasında, bilimsel olarak açıklanamayan bir uçurum varsa (Örn: Cihaz 1.20, Kan 0.05), Adli Tıp Kurumu kriterleri gereği kan testi sonucu esas alınır.

3. Kritik Uyarı: Anayasa Mahkemesi Kararı (Üflememe Hakkı Yoktur)

Bazı sürücüler "Üflemezsem alkolü ispat edemezler" yanılgısına düşmektedir. Ancak Anayasa Mahkemesi'nin 2020/18 Esas ve 2020/56 Karar sayılı içtihadı bu yolu kapatmıştır.

AYM Karar Özeti: Anayasa Mahkemesi, KTK 48/9 maddesinde düzenlenen "cihazı üflemeyi reddeden sürücünün ehliyetinin 2 yıl süreyle geri alınması" hükmünü incelemiş ve bu yaptırımın Anayasa'ya aykırı olmadığına karar vermiştir. Mahkeme, bu yaptırımın bir "ceza" değil, kamu güvenliğini korumaya yönelik "idari bir tedbir" olduğunu belirtmiştir.

Bu ne anlama geliyor? Üflemeyi reddetmek hukuki bir çözüm değildir; aksine tartışmasız 2 yıl ehliyet kaybına yol açar. Doğru strateji; cihazı üflemek, tutanağa "sonucu kabul etmediğinize dair şerh düşmek" ve yukarıdaki 5 katmanlı strateji ile yargı yoluna gitmektir.

4. İtiraz Süreci: Nereye ve Nasıl Başvurulmalı?

• Başvuru Süresi: Tebliğden itibaren 15 gün.
• Görevli Merci: Cezanın kesildiği yerdeki Nöbetçi Sulh Ceza Hakimliği.
• İdari Yargı: Eğer işlemde açık usulsüzlük varsa, İdare Mahkemesi nezdinde Yürütmenin Durdurulması talepli dava açılması da stratejik bir yoldur.
• Kritik Talep: Dilekçede mutlaka "Cihazın kalibrasyon raporunun, log kayıtlarının ve olay anı kamera görüntülerinin (bekleme süresinin tespiti için) celbi" talep edilmelidir.

5. Emsal Yargıtay Kararları

Yargıtay, teknik ve usuli eksiklikleri "bozma nedeni" saymaktadır:

Emsal Karar 1 (Kalibrasyon Raporu Zorunluluğu): "Kabahatli hakkında idari para cezası uygulanmasına dayanak teşkil eden alkolmetre cihazının, olay tarihi itibarıyla kalibrasyonunun yapılıp yapılmadığına dair belgelerin ilgili kurumdan istenerek dosyaya konulması gerekirken, bu husus araştırılmadan eksik inceleme ile karar verilmesi kanuna aykırıdır."

(Yargıtay 19. Ceza Dairesi, 11.06.2020 Tarih, E. 2019/33589, K. 2020/5501)

Emsal Karar 2 (Kan Tahlilinin Üstünlüğü): "Olaydan yaklaşık 1 saat sonra yapılan kan tahlilinde alkol oranının 0 (sıfır) promil çıkması ve Adli Tıp Kurumu kriterlerine göre vücuttan alkol atılım hızı dikkate alındığında; teknik cihaz ölçümü ile kan tahlili arasındaki fahiş farkın sanık lehine yorumlanması gerekir."

(Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2013/18256, K. 2014/5345)