Tek Celsede Boşanma: Anlaşmalı Boşanma Protokolü ve Tuzaklar

Tek celsede boşanma (Anlaşmalı Boşanma), TMK 166/3 kapsamında en hızlı ve pratik yöntemdir. Ancak uygulamada yapılan en büyük hata, bu süreci "basit bir form doldurma işlemi" olarak görmektir.

Yargıtay kararlarına göre; hakim huzurunda imzalanan protokol "kesin hüküm" niteliğindedir ve sonradan "hata yaptım" diyerek bozulması imkansıza yakındır. İnternetten bulunan standart taslaklarla yapılan boşanmalarda; nafaka artış oranının unutulması, ziynet eşyalarından feragat edildiğinin fark edilmemesi veya çocukla şahsi ilişkinin hatalı kurulması nedeniyle yıllarca süren ek davalarla karşılaşılmaktadır.

Bu rehber; anlaşmalı boşanma protokolünün nasıl hazırlanması gerektiğini, hakimin hangi maddelere müdahale ettiğini ve gelecekte hak kaybı yaşamamanız için dikkat etmeniz gereken Yargıtay kriterlerini incelemektedir.

Hukuki Süreç: Anlaşmalı boşanma, sadece evliliği bitirmek değil, boşanmanın mali sonuçlarını (tazminat, nafaka, mal paylaşımı) sonsuza dek karara bağlamaktır.

Ancak, "Anlaştık, bitirelim" demek hukuken yeterli değildir. Anlaşmalı boşanma, hakimin onayıyla geçerlilik kazanan teknik bir süreçtir. Yanlış hazırlanan bir protokol, boşandıktan yıllar sonra bile karşınıza "Mal Paylaşımı Davası" veya "Ziynet Alacağı" talebi olarak çıkabilir.

Bursa Boşanma Avukatı Ersin Doğan olarak; anlaşmalı boşanmanın hukuki şartlarını, Boşanma Protokolünün stratejik inceliklerini ve en güncel Emsal Yargıtay Kararlarını sizler için analiz ettim.

1. Anlaşmalı Boşanma Nedir? Şartları Nelerdir? (TMK 166/3)

Hukukumuzda her uzlaşma, "anlaşmalı boşanma" sayılmaz. Kanun koyucu bu hızlı yolu kullanabilmek için 4 kesin şart aramaktadır:

1. 1 Yıllık Evlilik Süresi: Evlilik tarihinden (Nikah gününden) itibaren en az 1 yıl geçmiş olmalıdır. 364 gün bile olsa dava reddedilir.
2. Ortak Başvuru veya Kabul: Eşler ya birlikte başvurmalı ya da birinin açtığı davayı diğeri "tüm sonuçlarıyla" kabul etmelidir.
3. Hakimin Bizzat Dinlemesi: Anlaşmalı boşanmada avukatınız olsa bile duruşmaya bizzat katılmak zorundasınız. Hakim, iradenin serbestçe açıklandığına emin olmak için tarafları bizzat dinler.
4. Protokolün Onaylanması: Mali konular (nafaka, tazminat) ve çocukların durumu (velayet) hakkında yapılan anlaşmanın hakim tarafından uygun bulunması şarttır.

1.1. Örnek Anlaşmalı Boşanma Protokolü Taslağı

Başlıkta sözü geçen protokol, tarafların ihtiyaçlarına göre şekillenmelidir ancak temel bir iskelet şöyledir:

ANLAŞMALI BOŞANMA PROTOKOLÜ

1. BOŞANMA: Taraflar şiddetli geçimsizlik nedeniyle karşılıklı olarak boşanmayı kabul etmişlerdir.

2. VELAYET: Müşterek çocuk [Çocuğun Adı]'nın velayeti anneye verilecek, baba ile çocuk arasında her ayın [X]. haftası şahsi ilişki kurulacaktır.

3. NAFAKA: Baba, çocuk için aylık [X] TL iştirak nafakası ödeyecektir. (Artış Oranı: ÜFE/TÜFE ortalaması). Tarafların birbirlerinden yoksulluk nafakası talebi yoktur.

4. TAZMİNAT: Tarafların birbirlerinden maddi ve manevi tazminat talebi bulunmamaktadır.

5. MAL REJİMİ: Evlilik birliği içinde edinilen [Plaka/Tapu Bilgisi] araç/ev davacıda kalacaktır. Diğer tarafın bu mal üzerinde "katılma alacağı" hakkı kalmamıştır.

6. ZİYNET EŞYALARI: Düğünde takılan 5 bilezik ve 1 set geline iade edilmiştir, damadın herhangi bir talebi yoktur.

TARİH /İMZA (Davacı) / İMZA (Davalı)

Dikkat: Bu sadece bir taslaktır. Her maddenin alt detayları (Örn: Tapu devri ne zaman yapılacak? Nafaka hangi gün ödenecek?) hukuki güvenlik için avukatla doldurulmalıdır.

2. Emsal Kararlarla: Protokolde "Geri Dönüşü Olmayan" Hatalar

Boşanma kararı, sunduğunuz protokole göre verilir. Aşağıdaki başlıklar, Yargıtay'ın en çok bozma kararı verdiği veya "hak kaybı" saydığı kritik noktalardır.

A. "Talebim Yoktur" Demenin Ağırlığı (Nafaka ve Tazminat)

Protokolde "Yoksulluk nafakası ve maddi-manevi tazminat talebim yoktur" derseniz, bu haktan sonsuza kadar vazgeçmiş sayılırsınız.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Kararı (Feragatin Kesinliği): "Feragat, kesin hükmün hukuki sonuçlarını doğuran bir irade beyanıdır. Anlaşmalı boşanma kararı kesinleştikten sonra, protokolde feragat edilen mali haklar (nafaka, tazminat) yönünden yeniden dava açılamaz. Kesinleşen hükümle feragat edilen haklar sona ermiştir." (Atıf: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2008/2383 E., 2008/3409 K.)

Çözüm: Eğer ileride talep etme hakkınızı saklı tutmak istiyorsanız, feragat etmek yerine "Şimdilik talep etmiyorum" veya "Dava hakkım saklı kalmak kaydıyla" gibi teknik ifadeler kullanılmalıdır (Uzman avukat desteği burada şarttır).

B. Velayette "Anlaşma" Tek Başına Yetmez

Siz anlaşsanız bile hakim onaylamayabilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı (Kamu Düzeni): "Velayet kamu düzenine ilişkindir. Hakim, ana ve babanın velayet konusundaki anlaşmasıyla bağlı değildir. Çocuğun üstün yararı gerektiriyorsa, hakim tarafların talebinin aksine karar verebilir. Bu nedenle protokoldeki düzenleme hakimi bağlamaz." (Atıf: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2018/2-1072 E., 2019/185 K.)

C. Mal Paylaşımı ve "Genel İbra" Tuzağı

En tehlikeli madde: "Tarafların birbirinden hiçbir alacağı yoktur, ibra ederler."

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı (Açık Feragat Şartı): "Mal rejiminden kaynaklanan katılma alacağı isteğinden feragat için, feragat iradesinin açık ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde protokolde yer alması gerekir. Soyut ve genel ifadelerle (Örn: 'mal talebim yoktur') yapılan beyanlar, mal rejimi tasfiyesinden doğan hakları ortadan kaldırmaz." (Atıf: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2013/8-185 E., 2013/1601 K.)

Risk: Bu maddeyi imzaladığınızda, eşinizin üzerine olan evden veya bankadaki paradan hakkınızı tamamen kaybetmiş olursunuz.

3. Ziynet Eşyaları (Düğün Takıları) Ne Olacak?

Ziynet eşyaları, protokolde açıkça belirtilmezse "Mal Paylaşımı" maddesi içine dahil edilmez. Yargıtay'a göre ziynetler "Kişisel Mal"dır.

• Senaryo: Protokolde "Eşya paylaşımı yapıldı" yazar ama ziynetler belirtilmezse ne olur?
• Yargıtay Yaklaşımı: "Eşya" kavramı ev eşyalarını kapsar, ziynetleri kapsamaz. Eğer ziynetler için "feragat ediyorum" denmediyse, boşandıktan sonra ziynet davası açılabilir.
• Doğrusu: Belirsizliği önlemek için "Düğünde geline takılan 'Trabzon Seti', 5 adet çeyrek altın ve 2 bilezik davacıda kalacaktır" şeklinde net yazılmalıdır. "Ziynet haklarından feragat edilmiştir" ifadesi ise karşı tarafın tüm takıları aldığını kabul ettiğiniz anlamına gelir.

4. Anlaşmalı Boşanma Çekişmeliye Döner mi?

Evet, dönebilir. Hakim kürsüsünde eşlerden biri "Ben vazgeçtim" derse veya hakim çocuğun velayetiyle ilgili protokolü değiştirince taraflar kabul etmezse; dava reddedilmez, **"Çekişmeli Boşanma Davası"**na dönüşür. Bu durumda süreç 1.5 - 2 yıla uzar.

5. Adım Adım: Anlaşmalı Boşanma Başvurusu Nasıl Yapılır?

Aşağıdaki 5 adım, anlaşmalı boşanma sürecini en hızlı ve hatasız şekilde tamamlamanız için gereken yol haritasıdır:

1. Protokolü Hazırlayın

Tarafların nafaka, velayet, mal paylaşımı ve ziynet konularında tüm hususları yazılı şekilde kararlaştırdığı bir protokol oluşturun.

2. 1 Yıllık Evlilik Şartını Kontrol Edin

Nikah tarihinden itibaren en az 1 yıl geçmiş olmalıdır; aksi halde hakim anlaşmalı boşanmayı reddeder.

3. Dilekçeyle Aile Mahkemesine Başvurun

Hazırlanan protokolü ve kimlik fotokopilerini ekleyerek yetkili Aile Mahkemesi’ne başvuru yapın.

4. Duruşmaya Bizzat Katılın

Hakim, tarafları bizzat dinlemek zorundadır. “Evet, boşanmayı kabul ediyorum” beyanı sözlü alınır.

5. Kararın Kesinleşmesini Bekleyin

Hakimin protokolü uygun bulması halinde karar verilir; “istinaftan feragat” edilirse aynı gün kesinleşebilir.